1 . مقدمه:

    در این مقاله ناکارآمدی و ناتوانی رویکرد تحلیل گفتمان ، برای تفسیر تحولات جمهوری اسلامی ایران ، به جهات مختلف؛ از جمله نسبیت گرایی حاکم بر آن و تک ساحت نگری ، که در تئوری پردازی های غربی عمومیت دارد ، مفروض است اما برخی از روشنفکران غربگرای ما ، برای تحلیل و بررسی فرایند گذر از گفتمان اصلاحات و تفوق گفتمان اصولگرایی ، از ابزار تئوریک ؛ تحت عنوان « تئوری گفتمان لاکلا و موف 1» استفاده   کرده اند که نظریه‌ای نشانه‌شناختی برای تحلیل گفتمانهای سیاسی است. اینان بر این اساس نتیجه گرفته اند که علت افول گفتمان اصلاحات ، پیدایش بحران معنایی درآن بوده است.

     برخی دیگر نیزبراندیشه های میشل فوکو در این باره تکیه کرده اند که شباهت فراوانی با تئوری لاکلا و موف دارد.

     از این روما در این مقاله، ابتدا اجمالا پیشینه حضور اندیشه های فوکو را در تحلیل تحولات ایران پس از انقلاب بررسی می کنیم ، آن گاه رویکرد لاکلا و موف را توضیح داده و به نقد و بررسی آن می پردازیم و سپس چگونگی استفاده جریان دگر اندیش ، از تئوری گفتمان مزبور، در خصوص علل ظهور و افول گفتمانهای سازندگی واصلاحات و تفوق گفتمان اصولگرا را تحلیل و نقد و بررسی خواهیم کرد.

    


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه بیست و هشتم فروردین ۱۳۸۹ساعت 15:17  توسط  سید حمیدرضا طالقانی  | 

 6ـ2. نگاه ما به علل ظهور و افول خرده گفتمان اصلاحات :

6ـ2ـ1. علل ظهور :

    این جریان که امتداد دولتهای پنجم و ششم بود و کاندیدای آن ، در عرصه رقابتهای انتخاباتی نیز تلویحا مورد حمایت آقای هاشمی رفسنجانی قرارگرفت ،از شرایط غالب بر افکار عمومی و التهاب و نارضایتی مردم نسبت به وضعیت اقتصادی ، سود جست و شعار کلیدی  « اصلاحات » را برگزید . این شعار ، در ذهنیت اجتماعی ، تغییر کامل سیاستهای غلط اقتصادی دولت پیشین را تداعی می کرد و مردم بر این باور بودند که سید محمد خاتمی آمده است تا با خط بطلان کشیدن بر سیاست های نادرست دولت قبلی و بازگشت به جامعیت دال های گفتمان انقلاب اسلامی، طرحی نو درانداخته وهمه کاستی ها را« اصلاح »کند .انتخاب شعار« خط امام »در کنار شعار«اصلاحات»  این پیام را منتقل     می کرد که اولا همه سوء تدبیرها و مشکلات به وجود آمده ، ناشی از فاصله گرفتن دولت پیشین از ارزشهایی است که امام برای ما به ارمغان آورد و ثانیا اصلاحات مورد نظر طیف حامی سید محمد خاتمی ، معطوف به اندیشه و آرمانهای امام خمینی (ره) است و این جریان می کوشد با اعمال سیاست اصلاح ، تمامیت آرمانهای امام را تحقق بخشد ........


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه بیست و هشتم فروردین ۱۳۸۹ساعت 15:7  توسط  سید حمیدرضا طالقانی  | 

 

چکیده :

«عدالت و آزادی»، دو مقوله اصالتاً انسانی است که تأمل در آن، قدمتی به تاریخ اندیشه بشری دارد. تکثر رویکردها؛ به ویژه در قرون پس از رنسانس غرب ، انسان را در تبیین معقول آن، دچار حیرت کرده‌است. ما در این مقاله کوشیده‌ایم که ابتدا عدالت و آزادی را از منظر اندیشمندان غربی مورد بررسی قرار دهیم؛ در این راستا بطور مشخص، تئوری‌پردازی‌های توماس هابز و جان رالز را معرفی کرده‌ایم و پس از جمع بندی رویکردهای متفاوت و حتی متضاد غربیان در این زمینه، الگوهایی را در تقسیم‌بندی این رویکردها؛ تحت عناوین نظریات ابزاروار و اندام‌وار دولت و یا منفی و مثبت ارائه کرده‌ایم. در این بخش، سرانجام تلاش کرده‌ایم که تحلیل جامعی از نظریه‌پردازی‌های غربی در نسبت میان عدالت و آزادی به دست داده و با دفاع از نظریه مردم سالاری دینی، وجوه ممیزه‌ی آن را با رویکردهای غربی بیان نمائیم.

                                                     


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه بیست و هشتم فروردین ۱۳۸۹ساعت 14:50  توسط  سید حمیدرضا طالقانی  | 

2ـ2. تئوری جان رالز :

     ازجمله مشهورترین تئوری‌ها پیرامون «عدالت و آزادی» در غرب جدید؛ تئوری عدالت جان رالز(1972) مي‌باشد که کالبد اصلی آن را مفهوم آزادی تشکیل مي‌دهد، بطوری که اگر دکترین آزادی را از تئوری عدالت او جدا کنیم، آنچه بر جا مي‌ماند، مدّلل و قابل دفاع نخواهد بود.

    


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه بیست و هشتم فروردین ۱۳۸۹ساعت 14:47  توسط  سید حمیدرضا طالقانی  | 

2ـ3ـ1. نظریات ابزاروار دولت:

فیسلوفانی که این نظریه را ارائه کرده‌اند، بر مفهوم منفی از آزادی تأکید دارند؛ آنان آزادی را نبود و فقدان اجبار و سلطه‌ی بیرونی بر فرد تفسیر مي‌کنند.

از جمله فیلسوفانی که از این نظریه پیروی کرده‌اند، مي‌توان به جان استوارت میل اشاره کرد که در «رساله‌ی آزادی»55، مي‌گوید: «تنها آزادی که شایستگی این نام را دارد، این است که هر کس به شیوه‌ی خاص خودش، مصلحت خویش را دنبال کند، به شرطی که به مصالح دیگران آسیب نرساند. آزادی فرد، غایت زندگی سیاسی است و باید از آزادی اندیشه دفاع کرد، زیرا ذهن آدمی، مهم‌ترین عامل دگرگونی و تکامل جامعه است.»56

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه بیست و هشتم فروردین ۱۳۸۹ساعت 14:40  توسط  سید حمیدرضا طالقانی  | 

3. عدالت و آزادی؛ در نگرش اسلامی :

     آزادی در كُتُب لغت به معاني اختيار، قدرت بر انجام ویا ترك يك عمل و غیره به كار رفته است.67 «منتسكيو»در تعریف آزادی مي‌گويد: «آزادي عبارت از اين است كه انسان حق داشته باشد هركاري را كه قانون اجازه مي‌دهد و به صلاح او است انجام دهد و آنچه را قانون منع مي‌كند، مجبور به انجام آن نگردد.»68 وحضرت آیه الله جوادي آملي مي‌فرماید:«آزادي در اسلام يعني رهايي از بردگي غير خدا.»69

    اما عدالت از ريشه‌ي عدل است كه در کتب لغت به معاني دادگري، استوا، برابري وغیره استعمال شده است.70

    


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه بیست و هشتم فروردین ۱۳۸۹ساعت 14:34  توسط  سید حمیدرضا طالقانی  | 

 

 چكيده:

دين، برنامه اي آسماني است كه خداوند براي هدايت آدميان و نيل به نجات، از آغاز آفرينش انسان تشريع فرموده كه پايبندي به آن، اقناع معرفتي، ثبات و تعالي اخلاقي و عملي، تعادل روحي و رواني و سامان زندگي را براي انسان به ارمغان مي آورد.

فرهنگ، كليتي فردي و اجتماعي مربوط به يك جامعه است كه شامل عقايد، آداب، عادات، اخلاق، هنر، حقوق، ارزشها، الگوها و نمادها بوده و جنبه هاي مادي و معنوي زندگي انسان را در بر مي گيرد و با پديد آوردن ارزشهاي مشترك اجتماعي، كنشهاي فردي و اجتماعي را انسجام و استحكام مي بخشد.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه بیست و هشتم فروردین ۱۳۸۹ساعت 14:24  توسط  سید حمیدرضا طالقانی  | 

 چکیده :

از جمله مهم ترین بحران های اجتماعی در جهان معاصر، بحران تجدد و روشن فکری است که از غرب پس از رنسانس آغاز شد و به تدریج به جوامع گوناگون سرایت کرد.

این مقاله می خواهد مبانی فکری روشن فکری را در جامعه ی ایران امروز مورد بررسی قرار دهد اما ناچار است که در تمهید زمینه ی بحث، مباحث مقدماتی دیگری را نیز تحلیل کند. در آغاز چگونگی شکل گیری تجدد را در مغرب زمین بررسی کرده و بستر تاریخی و فکری آن را معرفی   می کنیم.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه بیست و هشتم فروردین ۱۳۸۹ساعت 14:7  توسط  سید حمیدرضا طالقانی  | 

4. بازگشت روشنفکری ایران به«پروتستانیسم اسلامی یا اسلام اصلاحی»:

پس از فروپاشی شوروی و افول سیاسی مارکسیسم لنینیسم، روشنفکری ایران نیز از بار چپ خود تخلیه شد و بقایای روشنفکری، حتی آنان که پیش از این، گرایشات مارکسیستی داشتند، به دوران پیشین خود؛ یعنی دلبستگی به غرب و حاکمیت سیاسی آن بازگشتند.

اندیشه‌های «کارل پوپر» که از زمان سیطره‌ی  قدرت مارکسیسم، به نقد آن پرداخته بود، نظر روشنفکران ایرانی را به خود جلب کرد و از پایان دهه‌ی شصت، پوپریسم بر محیط روشنفکری ایران سیطره یافت، به گونه‌ای که دفاع از غرب و اندیشه‌های غربی، کم کم به یکی از شاخص های روشنفکری تبدیل شد.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه بیست و هشتم فروردین ۱۳۸۹ساعت 13:59  توسط  سید حمیدرضا طالقانی  | 

5. رویکرد روشن فکری ، در ایران امروز :

    روشن فکری ، از اواخر دهه شصت ، با حمایت های بی دریغ دنیای غرب ، رویکرد ساخت و تولید اسلام اصلاحی را در حجمی بی سابقه و بسیار گسترده ، آغاز کرده است.47 تبیین این رویکرد، با تأمل در نوع تئوری پردازی های آحاد روشن فکران ، به لحاظ وسعت مطالب، از تحمل این مقاله خارج است، لیکن جمع بندی صریح و جامع دکتر محمود صدری ـ که درسطور پیشین نیز از او یاد کردیم ـ ، ما را از این جهت بی نیاز می کند زیرا تحلیل او ، تقریبا ابعاد گوناگون معرفتی و استراتژی روشن فکری را برای آینده ایران ، پوشش می دهد ، گرچه در ادامه ، به معرفی عناصر دست اندرکارتحریف وبدعت گذاری در دین و نوع تفکرات آنان نیز خواهیم پرداخت.  

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه بیست و هشتم فروردین ۱۳۸۹ساعت 13:54  توسط  سید حمیدرضا طالقانی  | 

7. گفتارکوتاه ما؛ در اسلام اصلاحی یا ترجمه ی فرهنگی دین:

موضوع این مقاله ، صرفا بررسی و معرفی مبانی فکری روشنفکری سکولار بوده و مطالعه كلامي و فلسفي تئوريهاي مزبور، تفصیلی می طلبد که از عهده این مقاله خارج است ، بنابراین به نقد کوتاهی علاوه بر آن چه در صفحات قبل گفتیم، اکتفا کرده و مطالعات كلامي در نقد و نقض تئوريهاي مزبور را به خوانندگان اين مقاله واگذار مي كنيم.

 

 

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه بیست و هشتم فروردین ۱۳۸۹ساعت 13:37  توسط  سید حمیدرضا طالقانی  | 

  چكيده

- يكي از مهمترين دوره هاي تاريخ معاصر ايران، كه مطالعه آن مي تواند بسي عبرت آموز باشد، دوره حكومت پهلوي اول است، حكومتي كه در واپسين روزهاي حيات نهضت عظيم مشروطيت ايران سر بر آورد تا استبداد مدرن را جايگزين استبداد سنتي و كهنه نموده و فصلي ديگر از وابستگي به بيگانگان، تعرض به هويت ملي و ديني ايران و سركوب و اختناق را رقم زند.

در اين مطالعه ابتدا عوامل زمينه ساز براي به قدرت رسيدن رضاخان، سپس مروري بر تحولات ايران از كودتاي سوم اسفند يكهزار و دويست و نود و نه تا سقوط رضاشاه در شهريور ماه يكهزار و سيصد و بيست، مورد بررسي قرار گرفته است و سرانجام از آن جهت كه رضاشاه به گونه بي سابقه اي در راستاي همنوايي با سياستهاي استعماري و تحقق اهداف منورالفكران غربزده، در محو آثار اجتماعي، فرهنگي و سياسي دين اسلام، به جنگ با دين و مذهب و روحانيت اقدام كرد، در فصلي مشروح تر، تقابل دين و دولت در دوران حكومت پهلوي اول را مورد مداقه و بررسي قرار داده ايم.

 

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه بیست و هشتم فروردین ۱۳۸۹ساعت 13:27  توسط  سید حمیدرضا طالقانی  | 

 

   مقدمه

  هشدار مدبرانه و مؤکد مقام معظم رهبری حضرت آیه ا.. خامنه ای مدظله العالی مبنی بر خطر تهاجم همه جانبه فرهنگی غرب، یعنی استراتژی جدید دنیای استکبار علیه انقلاب شکوهمند اسلامی، و لزوم هوشیاری و برخورد عملی کلیه اقشار جامعه به ویژه مسؤولین و دست اندرکاران نظام و بالاخص مدیران و سیاستگزاران و مجریان در نهادهای فرهنگی نظیر آموزش و پرورش و دانشگاهها، دین باوران صاحب قلم و سخن را به مجاهده ای دیگر واداشت که هر یک به فراخور ذوق و استعداد، عمق و حساسیت این خطر فراگیر را برای مردم تبیین نموده و همگان را به لزوم جدیت و تلاش نموده و همگان را به لزوم جدیت و تلاش افزونتر در این پیکار سرنوشت ساز تحریض کنند.

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و ششم فروردین ۱۳۸۹ساعت 14:1  توسط  سید حمیدرضا طالقانی  | 

مقدمه

   بی تردید مبحث جهانی شدن، اکنون از رایج ترین مباحث در حوزۀ جامعه شناسیِ سیاسی بوده و با وجود غلبه صبغه سیاسی آن،در حوزه های اقتصاد،فرهنگ،حقوق،اخلاق و... نیز مطرح است،به گونه ای که می توان گفت این موضوع در عین حال، از جامع ترین مباحثی است که ذهن اندیشمندان رشته های گوناگون علمی را به خود معطوف ساخته است.

   به طور کلی دانشمندانی را که در این حوزه به تحقیق و اظهارنظر پرداخته اند می توان به سه دسته تقسیم کرد:

               


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و سوم فروردین ۱۳۸۹ساعت 14:43  توسط  سید حمیدرضا طالقانی  | 

مقدمه:

    روز تشییع پیکر آقای منتظری در قم ، وقتی وارد کلاس شدم، برخی از دانشجویان ، درخواست کردند که راجع به ماجرای عزل آقای منتظری حرف بزنم. من هم  توپ را در زمین آنها انداختم و گفتم که ابتدا شما از آقای منتظری و ماجراهایی که با امام داشت، صحبت کنید. دقیقه ای در سکوت گذشت تا اینکه                           


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و سوم فروردین ۱۳۸۹ساعت 14:32  توسط  سید حمیدرضا طالقانی  | 

 مقدمه:

    از زمان شهادت حضرت ابا عبدالله الحسین (ع) در صحرای کربلا تا به امروز، عالم تشیع، سوگوار و ماتم زده مظلومیت حق جویان عرصه عاشورا است؛ راد مردانی که رد فراسوی انسانیت گام نهادند و به پاس داشت عدالت، شرافت، حریت و هر آنچه مضمون دین خداست، از جان خود گذشتند ؛ شهیدانی ملکوت نشین که با نثار خون خود، نام و یاد حق را بر گستره تاریخ حک کردند؛ عاشقانی که بر استر عقل سوار شدند و با اکسیر عشق ، مس وجودشان را طلا ساختند و عروج به عرش الهی را بر ماندن و فسیل شدن در خاک دان بی اعتبار دنیا برگزیدند.

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و سوم فروردین ۱۳۸۹ساعت 13:36  توسط  سید حمیدرضا طالقانی  | 

   قرآن کریم دستورمی دهد که باید از طریق علم ورزیدن ودانش، دریابیم که جز اللّه، خدایی نیست  :«فَاعلَم اَنَّهُ لااِِلهَ اِلاَّ الله»(محمد(ص)ـ 19)

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و سوم فروردین ۱۳۸۹ساعت 13:18  توسط  سید حمیدرضا طالقانی  |